Halit (NaCl)


Dated: Åžubat 10th, 2008

Halitler bir çok sedimanter havzayı dolduran en yaygın evaporit çesitlerinden birisidir. Ayrıca halit bir çok tuzlu göllerde olusan en önemli evaporit mineralidir. Halit çökelelerinde kayatuzu genelde masif, tabakalı veya silisli sedimanlarla ardasık olarak bulunur. Çok ender olarak tasınmıs olarak ripıllar ve çapraz tabakalr olusturular. Tabakalı halit bir kaç cm kalınlıgında, içersindeki kil oranına baglı olarak farklı renklerde olusur. Bazı ortamlarda halit anhidritle ardasıklı olarak ve hacim degisikligine baglı gelismis büzülme poligonlrı halinde bulunur (sütün eklemler-columnar joint). Güncel olarak halit sadece denizel ve gölsel tuzlalarda çökelmektedir. Jeolojik olarak, sıg veya derin deniz veya göllerde de çökeldigini gösteren bir çok kanıt vardır. Poligonal çatlaklara sahip tabakalı halit uzun süre gün ısıgına maruz kalmıs oldugunun kanıtı olması sebebi ile tuzla ortamlarına isaret eder. Çözünme düzlemleri içeren halitin tince silt tabakaları ile ardasık bulunması siltin ruzgar tarafından tasınmıs oldugunun göstergesi olarak yaorumlanmaktadır. Kırıntılılarla ardasık olarak çökelmis olan halitin jips ve anhidritte oldugu gibi sslt veya kum içersindeki su tarafından sonradan büyüme ile çökeltildigi düsünülmektedir. Tabakalı halitin olusum mekanizması tam olarak anlasılamamıstır. Anhidrit-jip ile halitin ardısık çökelimi mevsimsel ve/veya iklimsel degisimlere baglı olarak ortamın kimsyasında ve sıcaklıgındaki degisime baglı olarak olusmaktadır.
Bir çok halit çökelinde NaCl deniz suyunun veya bir çok gölde oldugu gibi göl suyunun buharlasması sonucu sudan dogrudan veya önceden var olan bir halit çökelinin erimesi ve tekrar çökelmesi sonucu olusur. Denizel ve gölsel halitler içerdikleri brom (Br) oranından ayırt deilirler. Denizel halitler 50ppm den fazla gölsel veya erime-çökelme sonucu olusan halitler çok daha az oranlarda brom içerirler.

Kaynakca:

Nuretdin Kaymakcı

Sedimantoloji Ders Notları

Tags: , , , , , , , ,

Leave a Reply

Web Stats