Mineral Nedir ve Jeolojide Mineral Kavramı
II.2.1. Tanım
DoÄŸal yoldan oluÅŸmuÅŸ, inorganik, karakteristik bir atomik iç yapısı (kristal yapısı), belli bir kimyasal bileÅŸimi (formülü) olan, sabit veya belli sınırlar içinde deÄŸiÅŸebilen fiziksel özellikleri olan maddelere mineral denir.
Bazı atomlar belirli düzlem ve düzenlerde birleÅŸirler. Her atom parçacığının bu düzen içersinde deÄŸiÅŸmez ve kesin bir yeri vardır. Ä°ç yapıdaki bu kurallı düzenlilik dış görünüÅŸte düz yüzeyler ve belli yüzeyler arasındaki deÄŸiÅŸmez deÄŸerlerdeki açılarla belli olur. Böylece kristaller kendilerine özgü ve deÄŸiÅŸmez biçimler kazanırlar. Kübik, tetragonal, hexagonal, ortorombik, monoklinik, triklinik gibi.
.jpg)
Åžekil II.7. ÇeÅŸitli mineral kristalleri
.jpg)
Åžekil II.8. DeÄŸiÅŸik çaptaki iyonlar
II.2.2. Mineral Grupları
II.2.2.1. Silikatlar
En basit silikat yapısı, merkezinde Si, onun etrafında dört adet O atomundan oluÅŸan silika tetrahedrondur.
.jpg)
Åžekil II.9. Silika tetrahedron
.jpg)
Şekil II.10. Ana silikat yapıları:
.jpg)
Karbonatlar
.jpg)
Şekil II.11. Kalsiyum iyonu Kalsiyum karbonat yapısı
II.2.3. Minerallerin fiziksel özellikleri
Renk, dilinim (klevaj), sertlik, parlaklık, özgül ağırlık önemli fiziksel özelliklerdir.
.jpg)
II.2.3.1. Renk.
Bir mineralin rengi, minerali tanımada her zaman önemli ipucu vermez. Ancak renkleriyle tanınabilen ve tipik olan minerallerde vardır. ÖrneÄŸin, kükürt her zaman sarıdır.
II.2.3.2. Çizgi rengi (sreak)
Mineralin bir porselen parçacığına sürüldüÄŸünde bıraktığı çizginin rengidir. Çizgi rengi mineralin renginden bağımsızdır.
II.2.3.3. Parlaklık (luster)
Bir mineralin parlaklığı üzerine düÅŸen ışınları yansıtabilme özelliÄŸine baÄŸlıdır. Mineral nekadar çok ışığı yansıtıyorsa o kadar parlak gözükür. Metallik parlaklık ve metallik olmayan parlaklık olmak üzere iki önemli çeÅŸidi vardır. Camsı parlaklık (glassy luster), ipeksi parlaklık (silky luster), yaÄŸsı parlaklık (greasy luster) ve mat (earthy luster) metallik olmayan parlaklıklardır.
II.2.3.4. Sertlik (hardness)
Bir mineralin sertliÄŸi çizilmeye karşı gösterdiÄŸi dirençtir.
.jpg)
II.2.3.5. Özgül ağırlık (density)
Minerallerin deÄŸiÅŸmez ve güvenilir bir fiziksel özelliÄŸidir. 2.9 g/cm3 ten daha küçük deÄŸerde olanlar hafif mineraller, daha büyük olanlar ağır mineralleri olarak adlandırılır.
II.2.3.6. Dilinim (Klivaj)
Bazı kristaller bünyelerindeki atomların diziliÅŸlerinin sonucu olarak, belli düzlemler boyunca ayrılabilme özelliÄŸine sahiptir. Buna dilinim denir. Bu düzleme dilinim düzlemi denir. Dilinim tek yönlü (one direction), iki yönlü (two direction) veya üç yönlü (three direction) olabilir.
.jpg)
Åžekil II.12a. DeÄŸiÅŸik dilinim çeÅŸitleri
.jpg)
Åžekil II.12b. DeÄŸiÅŸik dilinim çeÅŸitleri
II.2.3.7. DiÄŸer bazı fiziksel özellikler
Kristal ÅŸekli (crystal form)
.jpg)
Asitle köpürme
Manyetik özellik
Tat
Önemli Kaya oluÅŸturan mineraller (Rock-forming minerals)
.jpg)
Tags: Asitle köpürme, crystal form, dilinim (klevaj), hexagonal, Jeolojide Mineral Kavramı, Kalsiyum iyonu, Kalsiyum karbonat yapısı, karbonatlar, Kristal şekli, Kübik, Manyetik özellik, Mineral Grupları, Mineral Nedir, Minerallerin fiziksel özellikleri, monoklinik, Önemli Kaya oluşturan mineraller, ortorombik, özgül ağırlık, parlaklık, Renk, sertlik, Silikatlar, tetragonal, triklinik