Serpantinler
Derlememizin bu kısmına kadar ultrabazlk serileri teÅŸkil eden kayaçları ve özelliklerini gözden geçirdik. Arazi çalışmalarında sık sık rastladığımız serpantinleri konumuz dışı bıraktık. Zira serpantinler primer olmayıp (yani direkt
olarak magmadan teÅŸekkül etmemiÅŸ) sonradan allotrometamorfizma neticesinde husule gelmiÅŸlerdir. Bilinen en mühim husus bütün taze peridoditlerin % 0 - 0.6 kristal suyu ihtiva ettiÄŸi, fakat bu peridoditler otohidratasyon neticesinde serpantinleÅŸince mevcut su miktarının % 12 - 16 arasına yükseldiÄŸidir. Bu durumu otoriterler aÅŸağıdaki ÅŸekilde izah etmektedirler.
a) Serpantinler primer olarak magmadan husule gelir. Her ne kadar sonradan meteorik sular neticesiyle serpantinleÅŸmede husule gelirse de bu diÄŸer primer serpantinler arasında ehemmiyet arz etmez. Bü teori bugün tamamen deÄŸerini kayıp etmiÅŸtir.
b) Serpantinler primer Olmayıp peridoditlerin sonradan otohidratasyonu neticesinde husule gelmiÅŸtir. Bünyesinde bulunan su miktarı ise mevcut vadoz suları ve civar sahrelerden temin edilmiÅŸtir. Bu teoriyi savunanlar ise Amprika ve Ä°ngiliz jeologları olup teori henüz aydinlanmamıştır.
c) DiÄŸer Rus jeologları ve bazı otörlerde bu serpantinlerin umumiyetle fay zonlarında teÅŸekkül ettiklerini, mevcut suların magmadan geldiÄŸini ileri sürmektedirler. (Z. Eliferovich, M; J. Biljon) (1970) Åžahsi kanaatımca yan taÅŸlardan gelen sular serpantinizasyonun meydana geliÅŸinde rol oynayabilir. Fakat bunu böyle düÅŸünmek zayıf bir
ihtimaldir. Halbuki yapılan yeraltı çalışmalarında serpantinlerin çok derinlerde rastlanıldığı hepimizin malûmudur. O halde serpantinleÅŸmeyi meydana getiren suların tektonik hatlar boyunca satha çıkan magmatik sular (juvenil) olması daha uygundur. Bütün serpantinlerde mevcut rombik piroksenler tamamen özelliklerini kayıp ederek basitleÅŸmiÅŸlerdir. Ayrıca gabroların da serpantinleÅŸtiÄŸi tesbit edilmiÅŸtir.
Kaynakca :
MUSA Ä°SKÄ°T - Jeoloji Yük. Mühendisi — Etibank Maden Aramalar Daire BaÅŸkanlığı — ANKARA
Tags: otohidratasyon, peridoditler, rus jeologlar, serpantinler, vadoz suları