Halit, jip-anhidrit dısında bir çok evaporit türü vardır ki (Tablo 11) bunlar sadece yüksek tuzluluk oranına sahip gölsel ortamlarda çökelmektedirler. Bu tip göllerin kimyası, dolayısıyla evaporitik mineral içerigi gölden göle ve ortamdan ortama degismektedir. Bu özellikler iklimin yanı sıra genel olarak yerel jeoloji tarafından kontrol edilmektedir. Evaporit çökeliminin en önemli özelligi belli bir zonlanma göstermesidir. Bu zonlanma kıyıdan havza ortasına dogru, en zor eriyenler kıyıda, en kolay eriyenlerin ise havzanın ortasına gelecek sekilde dagıldıgı dizilimdir. Bu tip zonlanmaya öküz gözü (ox-eye) yapısı denir. Read more…
Halitler bir çok sedimanter havzayı dolduran en yaygın evaporit çesitlerinden birisidir. Ayrıca halit bir çok tuzlu göllerde olusan en önemli evaporit mineralidir. Halit çökelelerinde kayatuzu genelde masif, tabakalı veya silisli sedimanlarla ardasık olarak bulunur. Çok ender olarak tasınmıs olarak ripıllar ve çapraz tabakalr olusturular. Tabakalı halit bir kaç cm kalınlıgında, içersindeki kil oranına baglı olarak farklı renklerde olusur. Bazı ortamlarda halit anhidritle ardasıklı olarak ve hacim degisikligine baglı gelismis büzülme poligonlrı halinde bulunur (sütün eklemler-columnar joint). Read more…
Anhidritler gömülmeden sonra tektonik olarak yükselmesi sonucu taze, tatlı yer yüzü veya yer altı suları ile etkilesime girmesi sonucu jipse dönüserek ikincil jipsleri olusturular. Olusan jips 1) porfroblastik jips ve 2) alabastrin jips olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Porfiroblastik jips küçük mineralli anhidrit içersinde dagınık olarak 1 kaç milimetre veya daha büyükçe gelismis jips kristalleridir. Alabastrin jips ise küçük veya daha büyükçe olusmus, interlocking yapıya sahip olup (bir birleri ile kenetli/geçmeli), mikroskop altında düzensiz sönüm açıları veren kristallerden olusur. Read more…
Laminar anhidrit veya jips genelde kireçtası, organikçe zengin kireçtası, organik malzeme, kil veya marl ile ince laminaların ardalanması seklinde bulunur. Halit içersindeki ince jips-anhidrit laminalrı tabakalı halitin bir tipidir. Bir kaç milimetre kalınlıgındaki anhidrit-kalsit veya anhidrit-organik malzeme laminaları bazen yüzlerce metre kalınlıklara ulasabilirler. Read more…
Jips ve anhidrit kendilerine özgü yapı ve dokuya sahip olup yeniden kristallenme (re-kristalizasyon), replacement (baska mineral tarafından yer degistirlmesi) ve ergime proseslerine çok duyarlıdırlar. Her ikiside yüzey sularında, deniz, göl, sabkha ve tuzlalarda olusrular. Fakat, gömülmeye baglı olarak bir kaç yüzmetrenin altındaki derinliklerde CaSO4 sadece anhidrit olarak bulunabilir. Daha sonra yükselmeye baglı olarak (uplift) anhidrit tekrar jipse dönüsür. Bir çok çalısma göstermisstir ki anhidritjps çökelimi suyun tuzluluk oranı ve sıcaklıgına baglıdır. Read more…